De PACT-studie: Behandelmotivatie en alliantie als voorspellers van drop-out en behandelresultaat in de jeugdpsychiatrie en -verslavingszorg

Voor jongeren met psychiatrische en/of verslavingsproblemen zijn verschillende effectieve behandelingen beschikbaar, echter, de effecten van deze behandelingen zijn klein. Het versterken van de behandelmotivatie en de therapeutische alliantie vormt een belangrijk aandachtspunt bij de behandeling. Wetenschappelijk kennis over de voorspellende waarde; veranderbaarheid; ontwikkeling en vergelijking in perspectieven van behandelmotivatie en therapeutische alliantie in de jeugd GGZ is tot op heden nog ontoereikend.

De PACT (Professional Alliance with Clients in Treatment)-studie levert voor het eerst in Nederland wetenschappelijke kennis op over behandelmotivatie, alliantie en klachtenpatroon bij adolescenten in de jeugdpsychiatrie en jeugdverslavingszorg.

Voor de praktijk levert deze studie een geaccrediteerde training in een variant van de CDOI-feedbackmethode aangevuld met motiverende gespreksvoering op.

Methode

De PACT-studie betreft een prospectieve, longitudinale studie met herhaalde metingen bij in totaal 209 jongeren die in ambulante behandeling komen voor verslavingsproblematiek of andere jeugdpsychiatrische problematiek.

In Fase A zijn tijdens treatment-as-usual gegevens verzameld bij 127 jongeren (13-23 jaar), die gedurende de eerste vier maanden van hun behandeling op 3 meetmomenten (baseline, maand 2 en maand 4) vragenlijsten hebben ingevuld over behandelmotivatie, alliantie en klachtenverloop. Op dezelfde meetmomenten zijn de MYTS en WAV ingevuld door de behandelaar en (eventueel) ouder. Na afloop van Fase A zijn de behandelaren getraind in een interventie, gebaseerd op een variant van de CDOI-feedbackmethoden aangevuld met motiverende gespreksvoering. De interventie is er op gericht om stagnaties in het behandelproces tijdig te signaleren en handvatten te bieden hoe de behandeling bij te sturen en beter af te stemmen aan de behoeften van de jongere.

In Fase B zijn vervolgens dezelfde gegevens als uit Fase A verzameld bij 82 nieuwe jongeren (13-23 jaar), diens behandelaar en (eventueel) ouder. Een belangrijk verschil met Fase A is dat in Fase B behandelaren de interventie gebaseerd op CDOI-feedbackmethoden en motiverende gespreksvoering toepassen.

Projectduur

De looptijd van het gehele onderzoek is van eind 2014 tot najaar 2018.

Publicaties

Cousijn, J., van Benthem, P., van der Schee, E., & Spijkerman, R. (2015). Motivational and control mechanisms underlying adolescent cannabis use disorders: A prospective study. Developmental cognitive neuroscience.

Patty van Benthem werkt momenteel aan het volgende artikel:  First session therapeutic alliance and treatment motivation and their impact on outcome in youth addiction and mental health treatment.

Presentaties

De aanleiding, opzet en resultaten van de PACT-studie zijn/worden gepresenteerd op diverse (inter)nationale congressen en symposia, waaronder:

  • van Benthem, P. Behandelmotivatie en alliantie als voorspellers van drop-out en klachtenverloop in de jeugdpsychiatrie en -verslavingszorg: Verschillen in perspectief gedurende de behandeling, FADO, 11 november, 2015, Trimbos-Instituut, Utrecht.
  • van Benthem, P. PACT-studie: Onderzoek naar behandelmotivatie en therapeutische relatie bij jongeren in de jeugdpsychiatrie en -verslavingszorg. Jeugd in Onderzoek, 14 maart 2016, Den Bosch.
  • Spijkerman, R., Muller, M., van Benthem, P. Signalering en aanpak van stagnaties in de therapeutische alliantie en behandelmotivatie bij jongeren. Hoe cliëntfeedback-methoden en Motiverende Gespreksvoering elkaar versterken. MGV-congres, Hogeschool van Amsterdam, 3 november 2017, Amsterdam.
  • van Benthem, P. PACT-studie: Behandelmotivatie en alliantie als voorspeller voor klachtenverloop in de jeugdpsychiatrie en –verslavingszorg. FADO, 23 november, 2017, Trimbos-Instituut, Utrecht.
  • van Benthem, P. Behandelmotivatie en alliantie bij jongeren: voorspellers en effect op behandeluitkomst in de jeugdpsychiatrie en –verslavingszorg. Wetenschappelijke Middagprogramma, februari 2018, Parnassia Groep, Den Haag.
  • van Benthem, P. Behandelmotivatie en therapeutische alliantie bij jongeren in de jeugdpsychiatrie en jeugdverslavingszorg, NVVP-congres, april 2018, Maastricht.
  • van Benthem, P., Spijkerman, R., Kleinjan, M., Blanken, P. & Hendriks, V.
  • Beyond intervention ingredients: The impact of initial therapeutic alliance on treatment outcome of youth in mental health care. EARA, September 2018, Ghent, Belgium.

Financiering

Deze studie wordt gefinancierd door Zorg Onderzoek Nederland (ZonMw), vanuit het programma “Effectief werken in de jeugdzorg”.

Onderzoeksteam