De PACT-studie:

PACT_logo.jpg

Behandelmotivatie en alliantie als voorspellers van drop-out en behandelresultaat in de jeugdpsychiatrie en -verslavingszorg.

Voor jongeren met psychiatrische en/of verslavingsproblemen zijn verschillende effectieve behandelingen beschikbaar, echter, de effecten van deze behandelingen zijn klein. Het versterken van de therapeutische alliantie vormt een belangrijk aandachtspunt bij de behandeling. De PACT-studie heeft aangetoond dat eerste sessie therapeutische alliantie een sterke voorspeller is  voor behandelresultaat in de jeugdpsychiatrie en -verslavingszorg. Voor de praktijk heeft deze studie een geaccrediteerde training in een variant van de cliëntenfeedback methode aangevuld met motiverende gespreksvoering op geleverd. De PACT-studie levert daarnaast wetenschappelijke kennis op over de toevoegde waarde van het gebruik van cliëntenfeedback aan de treatment-as-usual van jongeren met psychiatrische en/of verslavingsproblemen voor het verbeteren van de therapeutische alliantie en behandelresultaat. 

In de video vertellen onderzoeker/promovenda Patty van Benthem en onderzoeker/bijzonder hoogleraar Vincent Hendriks over de kracht van de klik:


Methode

De PACT-studie betreft een prospectieve, longitudinale studie met herhaalde metingen bij in totaal 204 jongeren die in ambulante behandeling komen voor verslavingsproblematiek of andere jeugdpsychiatrische problematiek.

In Fase A zijn tijdens treatment-as-usual gegevens verzameld bij 127 jongeren (13-23 jaar), die gedurende de eerste vier maanden van hun behandeling op 3 meetmomenten (baseline, maand 2 en maand 4) vragenlijsten hebben ingevuld over alliantie en klachtenverloop. Op dezelfde meetmomenten zijn de vragenlijsten over alliantie ingevuld door de behandelaar en (eventueel) ouder. Na afloop van Fase A zijn de behandelaren getraind in een interventie, gebaseerd op een variant van de FIT-feedbackmethoden aangevuld met motiverende gespreksvoering. De interventie is er op gericht om stagnaties in het behandelproces tijdig te signaleren en handvatten te bieden hoe de behandeling bij te sturen en beter af te stemmen aan de behoeften van de jongere.

In Fase B zijn vervolgens dezelfde gegevens als uit Fase A verzameld bij 77 nieuwe jongeren (13-23 jaar), diens behandelaar en (eventueel) ouder. Een belangrijk verschil met Fase A is dat in Fase B behandelaren de interventie gebaseerd op FIT-feedbackmethoden en motiverende gespreksvoering toepassen als ‘add on’ aan de treatment-as-usual.

Projectduur

De dataverzameling is afgerond, momenteel bevindt dit project zich in de rapportagefase. 

Publicaties

  • van Benthem P, Spijkerman R, Blanken P, Boon A, Vermeiren RRJM, Hendriks VM (2021). Systematic client feedback and adolescents' treatment outcomes in youth mental health and addiction care: A controlled study comparing two treatment cohorts. (submitted for publication).
  • van Benthem, P., Spijkerman, R., Blanken, P., Kleinjan, M., Vermeiren, R., & Hendriks, V. (2021). De therapeutische alliantie als voorspeller in de behandeling van jongeren. Tijdschrift voor Psychiatrie
  • van Benthem, P., Spijkerman, R., Blanken, P., Boon, A., Vermeiren, R., & Hendriks, V. (2021). Systematic client feedback and adolescents’ treatment outcomes in youth mental health and addiction care: a controlled study comparing two treatment cohorts. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychiatry – submitted
  • Laaper, E., van Benthem, P., Nijland, L. (2021) Visie van ouders op therapeutische alliantie in jeugdbehandelingen: over samenhang en behandeluitkomst. Tijdschrift voor Psychotherapie  
  • Van Benthem, P., Spijkerman, R., Blanken P., Kleinjan, M., Vermeiren, R., Hendriks, V. (2020). A dual perspective on first-session therapeutic alliance: strong predictor of youth mental health and addiction treatment outcome. European Child & Adolescent Psychiatry.

Presentaties

De aanleiding, opzet en resultaten van de PACT-studie zijn/worden gepresenteerd op diverse (inter)nationale congressen en symposia, waaronder:

  • van Benthem, P. Behandelmotivatie en alliantie als voorspellers van drop-out en klachtenverloop in de jeugdpsychiatrie en -verslavingszorg: Verschillen in perspectief gedurende de behandeling, FADO, 11 november, 2015, Trimbos-Instituut, Utrecht.

  • van Benthem, P. PACT-studie: Onderzoek naar behandelmotivatie en therapeutische relatie bij jongeren in de jeugdpsychiatrie en -verslavingszorg. Jeugd in Onderzoek, 14 maart 2016, Den Bosch.

  • Spijkerman, R., Muller, M., van Benthem, P. Signalering en aanpak van stagnaties in de therapeutische alliantie en behandelmotivatie bij jongeren. Hoe cliëntfeedback-methoden en Motiverende Gespreksvoering elkaar versterken. MGV-congres, Hogeschool van Amsterdam, 3 november 2017, Amsterdam.

  • van Benthem, P. PACT-studie: Behandelmotivatie en alliantie als voorspeller voor klachtenverloop in de jeugdpsychiatrie en –verslavingszorg. FADO, 23 november, 2017, Trimbos-Instituut, Utrecht.

  • van Benthem, P. Behandelmotivatie en alliantie bij jongeren: voorspellers en effect op behandeluitkomst in de jeugdpsychiatrie en –verslavingszorg. Wetenschappelijke Middagprogramma, februari 2018, Parnassia Groep, Den Haag.

  • van Benthem, P. Behandelmotivatie en therapeutische alliantie bij jongeren in de jeugdpsychiatrie en jeugdverslavingszorg, NVVP-congres, april 2018, Maastricht.

  • van Benthem, P., Spijkerman, R., Kleinjan, M., Blanken, P. & Hendriks, V. Beyond intervention ingredients: The impact of initial therapeutic alliance on treatment outcome of youth in mental health care. EARA, September 2018, Ghent, Belgium.

  • Van Benthem, P. Belang van de behandelalliantie in de jeugd-ggz en jeugdverslavingszorg. Van Krevelenlezing: Middelenmisbruik, 8 november 2018, LUMC Leiden.

  • Van Benthem, P. Beyond intervention ingredients: The impact of initial therapeutic alliance on treatment outcome of youth in mental health care. Oral presentation: 4th International Congress of Clinical and Health Psychology on Children and Adolescents, November 2018, Palma de Mallorca.

  • Van Benthem, P. Impact van initiële behandelrelaties met jongeren in de jeugd-ggz en jeugdverslavingszorg. Congres Kracht van de Klik, 14 december 2018.

  • Van Benthem, P. (2019). Goede initiële behandelrelatie: een succesfactor voor behandeluitkomst in de jeugd-GGZ en jeugdverslavingszorg. Presentatie symposium Ondersteunen van kwetsbare jongeren, 21 maart 2019, Rotterdam.

  • Van Benthem, P. (2019). Combined perspective on initial youth- and therapist-rated alliance: An early marker for short-term treatment outcome in youth mental health care and addiction care. Oral presentation: 18th International Congress of European Society for Child and Adolescent Psychiatry, July 2019, Vienna Austria.

  • Van Benthem, P. De behandelalliantie als voorspeller voor de behandeluitkomst (de PACT-studie).Studiemiddag Clientenparticipatie, Specialismegroep Kind & Jeugd regio Zuid-Holland, 14 september 2020 Den Haag

  • Van Benthem, P. De Kracht van de Klik: de behandelrelatie in de behandeling van jongeren. Presentatie: Wetenschappelijk Middagprogramma Noord-Holland, voorjaar 2022, Amsterdam.

  • Van Benthem, P. Studiemiddag Clientenparticipatie, Specialismegroep Kind & Jeugd, Utrecht, 7 maart 2022.

Financiering

Deze studie werd gefinancierd door Zorg Onderzoek Nederland (ZonMw), vanuit het programma “Effectief werken in de jeugdzorg”.

Onderzoeksteam