02 oktober 2014

Op Radio 1 was onlangs een interview te horen met Cees Smook, directeur van Clearmind, een particuliere verslavingsinstelling. Smook, een GZ-psycholoog, gaf daar hoog op van 'zijn' ervaringen met baclofen in de behandeling van alcoholafhankelijkheid. Hij claimde bij 60% van de patiënten een goed resultaat.

Financiële overwegingen

Verder verwees hij naar '120' buitenlandse studies waaruit de werkzaamheid van baclofen zou blijken. Op de vraag waarom reguliere verslavingszorginstellingen als Jellinek en Brijder geen gebruik maken van baclofen zei hij te vermoeden dat financiële overwegingen hier een rol speelden: als ze gebruik zouden maken van baclofen waren er geen draaideurpatiënten meer en die vormen de belangrijkste bron van inkomsten voor de reguliere verslavingszorg. Wellicht dat voor Clearmind geld een belangrijke motivatie is voor medicatiekeuzes, bij  Brijder is dat niet zo.

Wetenschappelijk onderzoek

De reden dat wij  het niet voorschrijven is simpel: het onderzoek wat tot nu toe is gepubliceerd geeft daar geen aanleiding toe. Er zijn een aantal publicaties waarin de lof wordt bezongen van baclofen waarin het niet werd vergeleken met placebo of een ander middel. Dit soort publicaties zijn er echter over letterlijk tientallen middelen die nooit de toets van goed wetenschappelijk onderzoek hebben doorstaan.

Belangrijker is dat baclofen in Nederland niet is geregistreerd voor de behandeling van alcoholafhankelijkheid.  Hoewel de autoriteiten soms achterlopen is dat in dit geval niet zo. De wetenschappelijke stand van zaken is nu dat er één gerandomiseerd  onderzoek door een Italiaanse groep bij 84 cliënten met levercirrose is waarbij baclofen effectiever bleek dan placebo. Dezelfde groep deed eerder een kleine studie waarbij baclofen statistisch niet beter was dan placebo en deed nóg een onderzoek wat niet apart gepubliceerd is. De reden hiervan is waarschijnlijk dat de uitkomst negatief was voor baclofen. Een Amerikaans onderzoek onder 80 cliënten toonde geen enkel verschil tussen baclofen en placebo.

Bovenstaande studies gaan over terugvalpreventie. Bij ontgifting is ook onderzoek gedaan. Een Cochrane-review (het Cochrane instituut verzamelt en rapporteert op een algemeen aanvaarde wijze de resultaten van allerhande onderzoek) uit 2013 had als conclusie dat er onvoldoende bewijs was om Baclofen voor ontgifting te kunnen aanraden.

Effectief en geregistreerde middelen

Ten aanzien van terugvalpreventie hebben we drie effectieve en geregistreerde middelen met tientallen positieve studies: disulfiram (Refusal), naltrexon (Revia) en acamprosaat  (Campral), in volgorde van effectiviteit. Daarnaast zijn er zo'n 5 studies met een positief effect van het niet voor alcoholafhankelijkheid geregistreerde topiramaat. Voor baclofen is het dus drie nee's tegen één ja.

Wetenschappelijk gezien is er dus meer aanleiding om baclofen niet voor te schrijven dan om het wel te doen.

Overdosis

Daarnaast is er in 2014 een artikel gepubliceerd van een Franse Spoed Eisende Hulp over 12 mensen die een overdosis hadden genomen van de in verband met alcoholafhankelijkheid voorgeschreven baclofen. Het beloop deed denken aan een overdosis benzodiazepinen en dat is niet voor niks, omdat zowel benzodiazepinen als baclofen het dempende GABA-systeem stimuleren. Wij hebben dan ook al enkele cliënten in de kliniek gehad die elders (bijvoorbeeld bij de huisarts) baclofen hadden voorgeschreven gekregen en verslavingsgedrag vertoonden wat vergelijkbaar was met wat je ziet bij benzodiazepinenafhankelijkheid.

Door het AMC wordt thans onderzoek gedaan naar het effect van baclofen bij alcoholafhankelijkheid. Het is te hopen dat daarbij ook goed gekeken wordt naar het risico op verslaving.

Hopelijk biedt dit overzicht voldoende informatie om vragen over baclofen te  kunnen beantwoorden.

Namens de Directie Zorg Brijder,

Hein Sigling