25 september 2014

Steeds minder Nederlandse jongeren drinken op jonge leeftijd alcohol. Ook roken is weinig populair: het dagelijks roken onder veertienjarigen is zelfs bijna verdwenen. De al langer geconstateerde daling in middelengebruik bij jonge scholieren blijkt nog verder door te zetten. Dat zijn enkele conclusies uit het HBSC-rapport 2013 (Health Behaviour in School-aged Children).

De onderzoekers van de Universiteit Utrecht, het Trimbos-instituut en het Sociaal en Cultureel Planbureau tonen met rapport aan hoe het gesteld is met de gezondheid en het welzijn van Nederlandse scholieren in de leeftijd van 11 tot en met 16 jaar. Het onderzoek maakt deel uit van een groot internationaal onderzoek waaraan bijna alle Europese landen, de Verenigde Staten, Canada en Israël meedoen.

Van 70% naar 17%

Tien jaar geleden werd de noodklok geluid over het alcoholgebruik van de Nederlandse jeugd. Jeugdonderzoekster Wilma Vollebergh van de Universiteit Utrecht: "In 2003 bleek niet minder dan 70% van de ondervraagde twaalfjarigen al een eerste glas alcohol te hebben gedronken." Nederlandse jongeren werden destijds omschreven als de zuipschuiten van Europa. Maar er heeft zich een cultuuromslag voorgedaan, een die zich volgens Vollebergh niet snel nog eens zal voordoen. "Nu heeft slechts 17% van de ondervraagde twaalfjarigen al gedronken; een spectaculaire daling." Ook steeds meer veertienjarigen laten een eerste glas alcohol aan zich voorbijgaan: in 2003 had bijna 90% van hen al eens gedronken, tegenwoordig is dat gezakt tot onder de 50%.

Invloed ouders

Het succes van het terugdringen van het middelengebruik onder jongeren, ook roken en cannabisgebruik daalden, is volgens Vollebergh voor een groot deel toe te schrijven aan de ouders van de jongeren. Ouders realiseren zich steeds beter hoe schadelijk alcohol en tabak is voor jonge, opgroeiende kinderen. Aangespoord door onder meer overheidscampagnes en voorlichting hanteren ouders nu strengere regels ten aanzien van middelengebruik van hun kinderen. "Dat lijkt zijn vruchten af te werpen", aldus de Utrechtse onderzoekster.
Brijder Jeugd geeft actief voorlichting op scholen, jeudgdcentra en dance evenementen en organiseert ouderavonden voor het voortgezet onderwijs. Ouders worden goed voorgelicht  over genotmiddelen, de gevolgen, de signalen en over hoe het eerste drankje juist uit te stellen. Ouders van jongeren die wellicht gaan experimenteren met genotmiddelen zijn een belangrijke doelgroep voor Brijder preventie.

16-jarigen

Het positieve beeld laat onverlet dat er nog altijd risicogroepen zijn die het minder goed doen: VMBO-jongeren, jongeren uit gebroken gezinnen en kinderen uit de minst welvarende gezinnen. En de 16-jarigen uit het onderzoek bleken in 2013 niet veel minder te drinken dan een aantal jaren geleden. Vollebergh: "De 16-jarigen houden er sowieso ongezondere leefgewoonten op na. Wat voor hen de beste aanpak is, lijkt ons een van de belangrijkste vraagstukken voor de komende jaren."

Het huidige HBSC-onderzoek werd in 2013, vóór de leeftijdsverhoging op de verkoop van tabak en alcohol, uitgevoerd.

Het rapport HBSC 2013, Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland  is te downloaden in de webwinkel van het Trimbos-instituut.